Gezellige verhalen

Marente de Moor

Prooidieren kopen handspiegels

'Hoe gezellig is het eigenlijk in deze tragikomische vertellingen?' is de vraag die aan het einde van de flaptekst wordt gesteld. Met een titel als dit kan je wel op je klompen aanvoelen dat gezelligheid ver te zoeken is. De tien verhalen in deze bundel zijn stuk voor stuk om van in snikken uit te barsten. 

Ter voorbereiding op het samen lezen in cursus Verdiepend Lezen van haar nieuwste roman De bandagist, trok ik alles wat ik van Marente de Moor (dochter van schrijfster Margriet de Moor) heb uit de kast. Dat bleken de verhalenbundel Gezellige verhalen te zijn en de roman Foon. 

Na de eerste twee verhalen kwam de vraag in me op waarom verhalen er eigenlijk zijn, hebben ze een boodschap, net als romans (of net zoals romans niet, het is maar net wat je insteek is)? Het wel en wee van twee bakkerbroers die weinig hebben meegemaakt en ineens een breuk in hun relatie ervaren, van een eenzame man die dolgraag het park bezoekt om een aantrekkelijke dierverzorger te spreken, maar stevige concurrentie heeft van zijn hond, twee echtparen die op een cruise gaan waarbij de beide echtgenoten hun aandacht echt niet bij hun vrouwen hebben, het is nogal wat, of eigenlijk, het is nogal niks. Wat ervaren we hier, wat lezen we hier, een boel sneue mensen, wier leven in een weeïge sfeer wordt neergezet. Iedereen is in het leven maar een beetje beland waar het toeval ze heeft neergezet. De willoosheid en de wezenloosheid zweven van de pagina's af. 

Eenmaal een beetje aan haar stijl gewend, begin ik te genieten. Vooral als haar verhalen vrouwelijke hoofdpersonen dragen, zijn ze leuk. De mannen zijn werkelijk allemaal sneu, zielig, een beetje raar, oud, onaangepast en behoorlijk onleuk. De vrouwen zijn sterker, grappiger, gevatter en zelfs daadkrachtiger. En de situaties zijn heel gewoon en tegelijkertijd hartstikke vreemd. God, wat zijn mensen toch raar, of niet?

Mijn kers op de taart, het verhaal dat ik vast nog vaak ga lezen, is 'Wat zoekt u', over een vrouw die wanhopig probeert haar proefschrift te schrijven en een writer's block probeert te overwinnen. Ze is er speciaal voor naar een rustige omgeving verhuisd, maar dat verdomde oude huis maakt zo veel herrie! Het kraakt, kreunt, bonst, dreunt, rammelt en rikketikt. Ze laat een klusjesman komen. 

Haar verhalen staan bomvol geniale zinnen. Dit is het eerste boek waarin ik, met potlood, geschreven heb en ik heb om de haverklap een zin onderstreept. Zoals: 'Als stadsbewoner dacht ze altijd dat geluiden op het platteland een reden hadden, maar nu wist ze dat ook de natuur zich graag aanstelde, dat koeien, vossen, ganzen vaak maar zo'n beetje voor zich uit stonden te schreeuwen, dat water soms uit lamlendigheid tegen de wal klotste en bossen om een briesje van niets konden kreunen.' Of: 'In haar gedwongen auditorium (het luidruchtige huis, DZ) probeerde ze geconcentreerd te ademen, zoals je dat werd aangeraden door mensen die niet gek waren maar in balans. In door de neus, uit door de mond, dan kwam alles goed, depressie, ontploffende huizen, oorlog, volkerenmoord, gewoon doorademen! Wat olie erbij van de winkel die balans verkocht en hopla!' Of (jaja, ik ga gewoon door): 'Haar oma zei eens dat mannen nooit hun eigen achterkant bekeken omdat ze niet achternagezeten werden, maar achternazaten. Prooidieren kochten handspiegels, roofdieren niet; die stelden zich gerust met een blik van dat prooidier, al was het beter zelfs; een spartelend kwarteltje, want hoe zwakker de man, des te nietiger zijn prooi.'

En zo is een bundel, na een enigszins stroef begin, ineens favoriet. Het is waardevol om eens heel goed te merken dat je kunt wennen aan een stijl, dat je erdoorheen gaat zien als je doorleest. Een punt voor doorlezen boven opgeven dus!

Marente de Moor won in 2016 de J.M.A. Biesheuvel-prijs voor deze bundel. 

Gezellige verhalen is in 2015 uitgegeven door Querido