Red de rare literatuur!
Wat in hemelsnaam is 'rare literatuur'? Van de al wel bekende term 'weird lit' kijkt in het engelstalig lezersgebied niemand meer op, dus we hebben in ons kikkerlandje een inhaalslag te maken en ik ben je reisleider. Wat is het, wat moeten we ermee en hoezo moet het gered worden?
Doe maar een beetje normaal
Zit een vrouw haar hele leven op een boekenplank, dan is dat toch een beetje gek (Roar van Cecelia Ahern, verdrietig en klein vertaald als De vrouw die haar stoute schoenen zocht). Loopt een jonge vrouw rond met haar hoofd op een staak naast haar, dan vragen we ons af waarvoor dat nodig is (Het duurt eeuwig en dan is het voorbij van Anne De Marcken). Wordt een bejaarde, dove vrouw naar een tehuis verscheept, dat uiteindelijk de spil in een nieuwe ijstijd wordt, dan kunnen we wel eens denken dat 'dat zo helemaal niet kan allemaal!' (Een dove oude dame van Leonora Carrington). Nederland is niet het land voor de malligheid, voor vreemde concepten. We vinden dit soort grapjes al snel voor kinderen en kunnen er zelf moeilijk in meegaan. Maar ... spring dat konijnenhol in en je hersenen groeien een extra kwab. Ik beloof het je.
Fantasy, sciencefiction en horror
De aanduiding 'weird lit' is voor een mengelmoes van (sub)genres, invloeden en stijlen. We kennen in Nederland qua 'bovennatuurlijke' literatuur vooral de fantasy, sciencefiction en horror, al worden de laatste twee amper (nog) uitgegeven in Nederland en zien we van het eerste en grootste genre de laatste jaren eigenlijk alleen nog de romantische exemplaren, de romantasy, al dan niet met prachtige bedrukte boekblokken, en talloze hervertellingen van mythen.
Deze drie hoofdgenres van het bovennatuurlijke zijn echter veel, veel en veel omvangrijker, gevarieerder, uitdagender en breder dan lezers over het algemeen voorgeschoteld wordt. Het gaat zo ver voorbij ruimteschepen, draken en weerwolven dat het er rondjes om heen rent. Én, voor wie een beetje neerkijkt op deze genres en ze als 'lectuur' ziet, je kan ook literair 'raar' lezen. In speculatieve fictie, surrealisme, magische realisme, eindeloos veel meer subgenres én wederom in bovenstaande drie oergenres van het bovennatuurlijke. 'raar' en 'literair' sluit elkaar niet uit. Sterker, het omarmt elkaar regelmatig innig.
Ik durf eigenlijk te wedden dat we allemaal wel eens een 'raar' boek hebben gelezen, maar het niet per se herkennen als zodanig. Ha, ben je toch een geek, zonder dat je het wist. Wist je dat heel veel boeken in de angelsaksische wereld worden uitgegeven onder een van de 'geek'-genres, waarna de Nederlandse vertaling onder het veilige en bekende 'literatuur' wordt geschaard? Denk aan Aafke Romeijn, Haruki Murakami, Leonora Carrington, Richard Powers, Marlen Haushofer en Kazuo Ishiguro. Hier vind je ze in de boekhandels op de literatuurafdeling, elders zeker (ook) op de speculatieve verdiepingen.
Een hele wereld aan rare literatuur
Ik geef toe dat de term 'rare literatuur' niet een beste evenknie is van het lekker klinkende 'weird lit'. Dat weerhoudt me er niet van om mijn website te gebruiken als kennismakingsplatform voor alles weird op het gebied van literatuur. Wie weet munten we nog een briljante term binnenkort.
Binnen mijn ontdekkingsreizen zullen, naast romans, novellen en korte verhalen vaak aandacht krijgen. Het korte verhaal is in Nederland ook geen populaire vorm en dat vind ik onterecht en doodzonde.
Daarbij kijk ik dolgraag buiten de gebaande paden van het witte westerse standaardwerk, dat bijna niet te omzeilen is, maar als je je best doet, vind je parels in alle andere continenten en landen. Martijn gaf hier al eens een heel fijn voorzetje voor en zowel hij als ik zijn onvermoeibaar in het praten over boeken en genres.
Ik neem je mee op reis langs de ontdekkingen die ik doe en vertel over de 'weird lit' die ik lees. En ja, je kan rare feitjes van me verwachten, boeken die me helemaal niet bevielen en eindeloze pogingen om je te enthousiasmeren je inner geek te erkennen. Geef toe, je wilt het ...
... en meer
Je kan ook van me verwachten dat ik verder ga met het turven van de verhouding vrouwelijke en mannelijke auteurs (zonder non-binaire auteurs te vergeten) in alles, van boekkaternen van kranten en brochures van uitgeverijen tot tv-programma's en landelijke leesclubselecties. Die feiten, dát is pas horror.
Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je dan in voor mijn nieuwsbrief:
Wat in hemelsnaam is ‘rare literatuur’? Van de al wel bekende term ‘weird lit’ kijkt in het engelstalig lezersgebied niemand meer op, dus we hebben in ons kikkerlandje een inhaalslag te maken en ik ben je reisleider. Wat is het, wat moeten we ermee en hoezo moet het gered worden?
34 Comments
Natuurlijk ga ik je hier volgen; ik heb al zoveel toffe tips van jou en Martijn gehad, die smaken naar meer. Grensloos genieten.
Ik heb zo’n zin om lekker grenzeloos te geeken, haha!
Oh wat fijn om je te kunnen blijven volgen!
Heb je tweede bericht gezien en de boel gefixt.
Dank je!
Leuk dat we je kunnen blijven volgen, ik volg mee!!
Whoop whoop!
Het ziet er goed uit, Debbie. Ik heb al een paar vreemde en toffe ontdekkingen gedaan dankzij jou en ook Martijn. Ik blijf je volgen.
Vreemd & tof, dat dekt de lading goed, hoop ik.
Wat ziet het er mooi uit! En ik volg natuurlijk
Vind ik ook! Ik heb de site niet zelf gebouwd.
Tof dat je onze reisleider wilt zijn. Uhm of eigenlijk wil blijven ‘Rare literatuur’ is ook maar hoe je het bekijkt. Waar main stream steeds meer main wordt en magie het domein van Disney mag het best wat weirder. Hup, in die bres en raar op reis😁! Als n00b laat ik me graag kundig adviseren. Je hebt een fraaie plek met fijne vibe gebouwd.
Wat voor de een raar is, is voor de ander vaste koek, dus zeker. Maar mijn strijd voor dat gekke spul blijft voortgaan!
Ook ik volg je hoor!!
Yay, dank je!
Ik volg ook
Gezellig, fijn!
Ik loop vlak achter je, Debbie…
Leuk dat deze site nu in de lucht is! Bovendien, ik kende het begrip ‘weird lit’ niet, maar ik vind hem interessant. Veel van de boeken die ik lees zijn namelijk best ‘weird’, ook al vallen ze officieel denk ik niet in de categorie ‘weird lit’. Zo las ik dit jaar vier boeken van de Chinese schrijfster Can Xue (die ik ook allemaal ga bespreken of heb besproken op boekenkrant.com en hebban.com). Dat is een schrijfster die de laatste jaren zwaar getipt wordt als Nobelprijswinnaar, maar die ons tegelijk ook trakteert op de ene surrealistische transformatie na de andere en de ene idiote droomscene na de andere. En het wijkt daarmee ook stevig af van wat jij “het witte westerse standaardwerk” noemt. Geen touw aan vast te knopen soms, en dus helemaal prachtig. Maar goed, dat alles terzijde: veel succes en plezier met deze website!
De definities van dit soort termen lopen heel erg door elkaar heen en zijn bovendien in Nederland helemaal niet bekend. Het is voor mij een aanduiding die wijst op literatuur buiten de mainstream, waar soms inderdaad geen touw aan vast te knopen is en dat je heel bijzondere beelden voorschotelt. Officieel valt er in Nederland helemaal niks in het genre ‘weird lit’, omdat het niet bestaat hier. Ik gebruik het lekker als term voor alles waar ik van houd. Wie weet waar we nog komen met het wegduwen van alle saaie realistische literatuur, dat navelstaren ook altijd. 😎
Ah! Dan zouden we wel eens een vergelijkbare smaak kunnen hebben, en dan ben ik mij er nooit zo van bewust geweest dat veel van wat ik lees ook losjes ‘weird literature’ genoemd zou kunnen worden. Al wist ik wel dat veel van mij lievelingsboeken als raar gelden. Ook mijn favoriete filosofieboeken trouwens, van de rare (weirde) Jacques Derrida.
Ik las net ‘Ik gaf je ogen en je keek in de duisternis’ van Iréne Sola. Dat is pas een raar boek, maar fenomenaal vertaald (staat op de shortlist van de Europese Literatuurprijs en je snapt helemaal waarom).
De auteur houdt geen enkele rekening met de lezer, je zoekt het zelf maar uit of je snapt wie dood is en wie niet, in welke tijdsperiode we zitten en what’s going on! Heerlijk!
Succes met je mooie website, Debbie!
Dank je wel, Peter!
Ook ik blijf je volgen, Debbie. Heb inmiddels al twee boeken gelezen die jij tipte en dat smaakt naar meer.
Dat vind ik heel fijn om te horen!
Wat fijn, wat ongelooflijk fijn, dat we je hier kunnen blijven volgen. Dat we hier weirdheid en geek en gekkigheid kunnen vernemen. Dat we boeken kunnen bespreken en vooral dat we kunnen genieten van jouw boekeninformatiebrein. Wat fijn.
Het is echt mijn eigen plekje. Er gebeurt niets mee zonder dat ik het wil en het verdwijnt en verplaatst niet ineens. Dat is toch wel een heel fijn gevoel. Ik kan doen wat ik wil hier en you’re all in for the ride. 😆
Zo’n fantastische reisleider in boekenland wil je toch niet missen? Natuurlijk volg ik je op reis door het rare literatuurland!
Heb je een gedegen reisverzekering?
Jawel! Over ‘rare literatuur’ gesproken, de voorwaarden (vooral die kleine lettertjes) misstaan bepaald niet in deze categorie.
Als je trouwens een keer zin hebt in een graphic noveltip binnen het weird-genre, omdat die boekenkast van je nóg voller kan bijvoorbeeld…, geef je maar een seintje.
Een graphic novel en dan ook nog weird? Wat zou dat bijvoorbeeld zijn? Dat is onontgonnen gebied voor mij, denk ik.
Ik gooi mezelf in de categorie ‘Last but not least’. Niet dat ik de laatste ben die je mooie site heeft ontdekt, maar ik hobbel wel weer eens achteraan met reageren én inschrijven. En nu weet je meteen dat ik je op de voet volg.
Rare literatuur is niet een genre dat ik bewust oppak, maar soms lees ik een boek dat die titel zeker mag dragen. Al denk ik niet dat ik jou, als veellezer van dit genre, er ooit eentje kan tippen.